aside De praktische kant van een circulaire economie | MoNaTISA Deel #3 | Blog #34

Uit deel 1: … ‘waarvoor een transitie van de gehele samenleving nodig is.’  Uit deel 2: … ‘Om de circulaire economie te leren begrijpen is het nodig om een aantal zaken opnieuw te leren.’

Maar wat betekent dit nu praktisch? Iets eerder hadden we het al over leasen van producten in plaats van het kopen. Voor veel bedrijven is dit nogal een opgave. In een aantal industrieën heeft deze transitie al plaatsgevonden. Denk bijvoorbeeld aan de encyclopedie. Voor het internet wilde men er graag een in bezit hebben zodat je altijd specifieke kennis kon opzoeken. Tegenwoordig heeft iedereen toegang tot zo’n encyclopedie zelfs zonder dat je er voor hoeft te betalen. Met de komst van Wikipedia is eigenlijk een complete industrie overbodig geworden. Natuurlijk erg vervelend voor de individuele encyclopedie bedrijven maar een verbetering voor de mensheid als geheel. Het voordeel van zo’n encyclopedie op het internet is dat deze continu geüpdatet wordt, waardoor je altijd de laatste kennis tot je beschikking hebt. Ook hoef je geen dikke boeken meer te hebben, je hebt toegang tot veel informatie.

Nog zo’n voorbeeld is de videoband. Als je een film wilde hebben voorheen dan moest je de videoband kopen. Tegenwoordig zijn er diensten zoals Netflix en Videoland waardoor je toegang hebt tot videofilms. Je betaald per maand dan een abonnement. Op die manier gaan we in de circulaire economie van eigendom naar toegang. Dit staat ook te gebeuren bij auto’s. Momenteel hebben veel mens nog een auto in bezit maar met de komst van de Tesla model 3 en andere voertuigen staat dat op het punt om te veranderen.

Deze auto rijdt volledig elektrisch, hoewel de Tesla model 3 nog geen volledig circulaire auto is, als je kijkt naar de productie ervan. Het bijzondere aan deze auto is echter dat die alle techniek aan boord heeft om volledig autonoom te rijden. Dit betekent dat je deze met een app zou kunnen oproepen. Je wordt dan opgehaald en afgezet op de plaats van bestemming. Je hoeft geen parkeerplaats te zoeken en kan onderweg iets anders doen. Auto’s staan nu nog meer dan 90% van de tijd stil en worden niet efficiënt gebruikt. Met de komst van vervoer-als-service worden parkeerplaatsen overbodig en auto’s veel efficiënter ingezet. Zie bijvoorbeeld ook dit artikel dat 73 implicaties aangeeft van zelfrijdende auto’s op de samenleving. Ook dit hoort bij de circulaire economie; steeds meer doen met minder.

Daarnaast is het ook nog interessant om te vermelden wat Tesla met een groot gedeelte van haar patenten heeft gedaan. De WAAROM van Tesla is de transitie naar duurzaam transport versnellen. Vandaar dat ze gekozen hebben voor een open-source benadering. Iedere auto fabrikant kan en mag de patenten dus vrij gebruiken. Vrijwel elke automaker in de wereld is er nu mee bezig om een elektrische auto te bouwen waardoor volledig duurzaam transport steeds dichterbij komt. Ook zijn vele autobedrijven (o.a. Mercedes-Benz, Volvo) bezig met de transitie naar vervoer-als-service naast een aantal andere bedrijven zoals Uber, Apple en Google.

Het internet is in deze het middel dat het mogelijk maakt. Zonder het internet is de circulaire economie niet mogelijk. Laten we daarom de onderliggende structuur van het internet nog eens bestuderen. Eerder stelde ik de vraag wie is de CEO van de natuur. Heb je daar over nagedacht? Denk dan even aan Wikipedia, heeft die encyclopedie een CEO of management? Wie schrijven de artikelen? Hoe worden de schrijvers beloont?

Wikipedia heeft geen formele leider of management, iedereen kan een artikel schrijven en dit wordt gedaan door vele vrijwilligers. Wie zorgt ervoor dat Facebook vol met berichten staat? Of dat er nieuwe video’s komen op YouTube? Dat doen de gebruikers en kan iedereen. De macht van zo’n platform ligt bij de gebruiker. Zonder gebruikers is Facebook nergens. Qua organisatie is er geen sprake van een formele leider, geen strakke hiërarchie en geen formele macht. Veel bedrijven zijn georganiseerd volgens een centraal model. Wikipedia en een groot gedeelte van het internet is decentraal georganiseerd. Om het verschil goed te begrijpen een lijstje waarin beide systemen tegenover elkaar worden gezet:

Voordat Wikipedia opkwam dacht men dat het onmogelijk was om vrijwilligers een betrouwbare, gratis encyclopedie te laten maken. Veelal zat hier de aanname achter dat mensen van nature niet te vertrouwen zijn en mensen alleen werken voor geld. Wikipedia, YouTube maar ook ander websites bewijzen inmiddels het tegendeel.

Nu denk je misschien allemaal leuk en wel maar in het bedrijfsleven werkt zoiets niet. Ik zou je zo gelijk hebben gegeven als ik niet had geweten dat Ricardo Semler bestond. Ricardo Semler is een Braziliaanse ondernemer die al meer dan 30 jaar succesvol laat zien wat het kan opleveren om je bedrijf decentraal in te richten. Hij heeft het bedrijf Semco overgenomen van zijn vader en in het bedrijf heerste een strakke hiërarchie waar controle en macht de boventoon voerden. Ricardo was muzikant en stond niet te sprongen om het bedrijf over te nemen. Hij sloeg dan ook een radicaal ander pad in. Aan de basis van de inrichting van die organisatie ligt vertrouwen, vrijheid en verantwoordelijkheid. Zo mogen medewerkers hun eigen salaris bepalen. Hiervoor hebben de medewerkers toegang tot de volgende gegevens:

“Wat mensen verdienen in het bedrijf, hoeveel mensen ergens anders in een soortgelijk bedrijf verdienen en wat het bedrijf in het algemeen verdient om te zien of we het ons kunnen veroorloven.” (zie zijn TED Talk hieronder)

Tot zover deel #3 van deze reeks, voor een tipje van de sluier van wat er in het vervolg aan bod komt zie www.monatisa.nl